Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel

Från Wikipedia
Hoppa till navigering Hoppa till sök
Idag är det tisdag den 16 oktober 2018
Paul McCartney

Paul McCartney (fødd 18. juni 1942) er ein britisk bassist, låtskrivar, songar, gitarist og pianist frå Liverpool i England. Han var medlem av The Beatles (1957–70) og Wings (1971–80). Han starta som gitarist i The Quarrymen (som seinare endra namn til The Silver Beatles og The Beatles), men overtok som bassist da Stuart Sutcliffe slutta i bandet. I tillegg til å spele bass i The Beatles (og ved ulike høve òg gitar, piano, synthesiser og slagverk) stod McCartney, saman med John Lennon for det meste av vokalinnslaga og låtskrivinga i gruppa.

Songane som Lennon og McCartney skreiv for The Beatles bar alltid begge sine namn, sjølv om den eine skulle ha vore aleine om komposisjonen. Mange av McCartney sine komposisjonar frå denne perioden, inkludert «Hey Jude», «Yesterday» og «Let It Be», høyrer til standardrepertoaret i populærmusikken. . Som soloartist og med gruppa si frå 1970-åra, Wings, makta han 30 Topp 10-singler i England og USA. Paul McCartney står oppført i Guinness rekordbok som den mest framgangsrike komponisten innanfor moderne populærmusikk. Slår ein saman arbeidet hans med og utanfor The Beatles har McCartney skrive over 50 hittar. Det er langt meir ein kva nokon anna komponist kan vise til. Les meir …

Dagens skandinaviska artikel är en mall på huvudsidan som visar utvalda artiklar från Wikipediorna på norskt bokmål, danska och nynorsk.

Artiklarna följer en rotationsordning:

Artiklarna kan hämtas här

Tidigare samordnades detta på Skanwiki på meta, meta:Skanwiki/Utvalgte artikler. Nu hämtas artikelsammanfattningarna direkt från de olika Wikipediornas projektsidor.

Vecka 42

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 43

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Vecka 44

Bokmål nowiki dawiki nnwiki svwiki
Dansk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Nynorsk nowiki dawiki nnwiki svwiki
Svenska nowiki dawiki nnwiki svwiki

Se även:

Om man hämtar mallen direkt från ursprungswikipedian, kan man behöva ändra alla internlänkar, till exempel från [[artikkel]] till [[:no:artikkel|artikkel]]. Därför kan det vara lämpligt att till exempel hämta den danska sammanfattningen från en norsk Wikipedia-sida, där alla internlänkar redan är justerade.


I dag är det tisdag, 16 oktober 2018, vecka 42; klockan är 14.27 (CEST) - uppdatera cache

Mallar

Vecka 41

10 oktober 2018, 14 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 41, 2018


Nyhetsmagasinet Der Spiegel (speilet) ble stiftet i 1947

Spiegelaffæren fra 1962 omfattet tyske myndigheters etterforskning og fengsling av journalister og redaktører i magasinet Der Spiegel, basert på mistanke om landsforræderi. En artikkel i oktober 1962 ble antatt å bygge på forsvarshemmeligheter. Artikkelen påviste meningsforskjeller i forsvarsdepartementet: Ved et angrep fra Sovjetunionen med konvensjonelle våpen mente forsvarsminister Franz Josef Strauss (CDU) at det også i et slikt tilfelle skulle svares med atomvåpen.

Da Strauss fikk kjennskap til riksadvokatens etterforskning av Der Spiegel, søkte han med stor iver å påvirke alle deler av den. Forbundskansler Adenauer ga Strauss adgang til å bruke alle midler for å oppklare det angivelige landsforræderiet. Da saken ble kjent i offentligheten, benektet Strauss først at han hadde hatt noen rolle i affæren.

Saken førte til regjeringskrise. FDP truet med å gå ut av regjeringen dersom Strauss ikke gikk av. Konrad Adenauers femte regjering tiltrådte 14. desember 1962, uten Strauss. Da hadde dessuten Adenauer kunngjort at han selv ville gå av som kansler, høsten 1963. Etterforskningen førte ikke til noen bevis for landsforræderi. Les mer …

8 oktober 2018, 11 oktober 2018, 13 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 41, 2018


Olsen-Banden

Olsen-banden er en serie af danske kriminalkomedier, der handler om Egon Olsen (Ove Sprogøe), Benny Frandsen (Morten Grunwald) og Kjeld Jensen (Poul Bundgaard) og deres utrættelige bestræbelser på at stjæle millioner. Serien består af 14 film fra 1968 til 1998. De er blandt de mest sete film i danske biografer.

Filmene følger mere eller mindre samme opbygning, og starter næsten uden undtagelse med at Egon Olsen kommer ud af fængslet og har en storstilet plan, hvor banden skal enten kontanter eller værdifulde genstande til en værdi af flere millioner. Undervejs forsøger politiet ofte at stoppe dem. Næsten alle film ender med, at planen går galt af den ene eller anden årsag, hvilket resulterer i at Egon atter ryger i fængsel mens Benny og Kjeld ikke bliver anholdt.

Olsen-banden-filmene er genindspillet i Sverige under navnet Jönssonligan og i Norge under navnet Olsenbanden.  ► Læs mere

9 oktober 2018, 12 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 41, 2018


Teikning av eit fransk linjeskip

Linjeskip er tremasta, fullrigga orlogsfartøy med to eller tre, og i nokre få tilfelle fire, dekk, utrusta med 50 til 130 kanonar. Omgrepet tyder eigentleg ikkje ein skipstype, men den tiltenkte funksjonen til skipa i takt med ny sjøkrigstaktikk frå midten av 1600-talet. Det var knytt til ei utvikling av artilleriet. Med nye, meir effektive prosedyrar for lading og handsaming saman med nye metodar som å trekke kanonen tilbake på kanondekket ved hjelp av rekylen til kanonen, vart det mogeleg å lade raskare. For å få full utteljing for dette avgjorde dei engelske sjøoffiserane å nytte linjetaktikk ved å gruppere flåten i linjeformasjon under slaget ved Gabbard i 1653. Den nye effektiviteten til skipsartilleriet førte til spesialisering i skipsbygging for å kunne ha skip med flest mogeleg kanonar og ein robust konstruksjon. Krigsskip meint for eit sjøslag som nytta den nye sjøtaktikken vart dermed kalla linjeskip. Dei første linjeskipa vart bygde på 1600-talet. Linjeskipa vart utrangerte ved innføringa av pansra skip i 1860-åra. Les meir …

Vecka 42

17 oktober 2018, 21 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 42, 2018


Festningen Dunnottar i Mearns i Skottland er ett av de beste befestningsverker i Storbritannia, og dateres til 1200-tallet.

Skottlands historie i høymiddelalderen omhandler tiden fra kong Domnall IIs død i 900, til kong Aleksander IIIs død i 1286, hvor sistnevnte indirekte førte til Den skotske uavhengighetskrigen.

På slutten av 800-tallet besto området som i dag dekkes av det moderne Skottland, av stridende kongedømmer, med skandinavisk innflytelse på øygruppene nord og vest i området, britonisk kultur i sørvest, det anglo-saksiske Northumbria i sørøst, og det piktiske og gæliske Kongedømmet Alba i øst. Gjennom 900- og 1000-tallet vant gælisk kultur fram, og kongedømmet Alba tok kontroll over landområdene sørover.

I tiden etter kong David I på 1100-tallet kan de skotske monarkene bedre beskrives som skotsk-normanniske enn som gæliske ved det at de selv foretrakk fransk kultur framfor den innlandske skotske kulturen. Les mer …

15 oktober 2018, 18 oktober 2018, 20 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 42, 2018


Motiver fra Englands middelalder.

Englands historie i middelalderen omfatter tiden fra slutningen af 400-tallet til 1485. Efter Romerrigets fald hang økonomien i England i laser, og mange byer var forladt. I løbet af århundreder udviklede der sig mange små kongeriger og kulturen blomstrede under angelsakserne, der blandt andet producerede episke digte som Beowulf. Angelsakserne konverterede til kristendommen i 600-tallet, og klostre blev opført over hele England. I 700- og 800-tallet blev landet hærget af vikinger, og kampene varede i flere årtier. Wessex blev det mægtigste kongerige og medvirkede til en engelsk identitet. England var i 1060'erne en magtfuld centraliseret stat med et stærkt militær og en succesfuld økonomi.

Den normanniske invasion af England i 1066 bragte normanner og franskmænd til magten. Vilhelm Erobreren og hans efterfølgere overtog det eksisterende statssystem, undertrykte lokale oprør og beherskede befolkningen fra en række borge. Feudalismen blev indført, og i 1100- og 1200-tallet voksede byerne.  ► Læs mere

16 oktober 2018, 19 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 42, 2018


Paul McCartney

Paul McCartney (fødd 18. juni 1942) er ein britisk bassist, låtskrivar, songar, gitarist og pianist frå Liverpool i England. Han var medlem av The Beatles (1957–70) og Wings (1971–80). Han starta som gitarist i The Quarrymen (som seinare endra namn til The Silver Beatles og The Beatles), men overtok som bassist da Stuart Sutcliffe slutta i bandet. I tillegg til å spele bass i The Beatles (og ved ulike høve òg gitar, piano, synthesiser og slagverk) stod McCartney, saman med John Lennon for det meste av vokalinnslaga og låtskrivinga i gruppa.

Songane som Lennon og McCartney skreiv for The Beatles bar alltid begge sine namn, sjølv om den eine skulle ha vore aleine om komposisjonen. Mange av McCartney sine komposisjonar frå denne perioden, inkludert «Hey Jude», «Yesterday» og «Let It Be», høyrer til standardrepertoaret i populærmusikken. . Som soloartist og med gruppa si frå 1970-åra, Wings, makta han 30 Topp 10-singler i England og USA. Paul McCartney står oppført i Guinness rekordbok som den mest framgangsrike komponisten innanfor moderne populærmusikk. Slår ein saman arbeidet hans med og utanfor The Beatles har McCartney skrive over 50 hittar. Det er langt meir ein kva nokon anna komponist kan vise til. Les meir …

Vecka 43

24 oktober 2018, 28 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Bokmål/Vecka 43, 2018


Et av de første bildene av et lyn, tatt i 1902, viser elektrisk strøm både som et naturfenomen og som elektrisk belysning i en storby.

Elektrisk strøm, eller elektrisk strømstyrke, er elektriske ladninger i bevegelse. I elektriske kretser består strømmen av ladningsbærere, for eksempel i form av elektroner i en metallisk leder. SI-enhet for elektrisk strøm er ampere. Elektrisk strøm måles ved hjelp av et amperemeter. Sammenhengen mellom strøm og spenning i en metallisk leder er gitt av Ohms lov.

Metaller er foretrukne ledere i elektriske kretser. I metaller er ett eller flere elektroner løst bundet til atomene, og de kan dermed bevege seg fritt rundt i metallet. Disse elektronene kalles for ladningsbærere, men er ikke de eneste formene for ladningbærere. Når det settes på en spenning fra en spenningskilde over en elektrisk leder, vil det elektriske feltet drive ladningene i én retning gitt av deres polaritet. Lederen overfører da elektrisk energi.

Elektrisk strøm fører til oppvarming som for eksempel skaper lys i en glødelampe eller tap av energi i en kraftlinje. Den lager også et magnetfelt, som kan nyttiggjøres i elektriske motorer, spoler, transformatorer og generatorer. Les mer …

22 oktober 2018, 25 oktober 2018, 27 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Dansk/Vecka 43, 2018


Volbeat, 2013

Outlaw Gentlemen & Shady Ladies er Volbeats femte album. Det udkom 5. april 2013. Det er bandets første album med guitaristen Rob Caggiano og deres sidste album med bassisten Anders Kjølholm. Nummeret "Room 24", med sangeren King Diamond, blev gjort tilgængelig gratis for fans ved digitalt download.

Outlaw Gentlemen & Shady Ladies modtog gode anmeldelser og blev rost for at være meget varieret. Det solgte 2x platin i Danmark og platin i Tyskland og Østrig. I både Canada og Sverige solgte det guld. Det nåede førstepladsen i seks lande og i Top 10 i fem andre.

Albummet modtog prisen som "Årets Danske Hard Rock-udgivelse" ved GAFFA-Prisen og "Årets Danske Rockudgivelse" ved Danish Music Awards. Til den tyske Echo awards modtog albummet prisen for "Bedste International Alternative Act", og sangen "Room 24" blev nomineret til en Grammy for "bedste metal-præstation".  ► Læs mere

23 oktober 2018, 26 oktober 2018, Wikipedia:Dagens skandinaviska artikel/Nynorsk/Vecka 43, 2018


Ein maroonbusetnad på Jamaica

Nanny of the Maroons (kring 1685–kring 1755) var ein jamaicansk leiar på 1700-talet. Ho leia ei gruppe jamaicanske maroonar, det vil seia rømde afrikanske slavar og etterkomarane deira som hadde slått seg ned i lag med innfødde tainofolk i innlandet på øya. Dei heldt til i Nanny Town, som lenge var ein fristad for maroonane. Etter den første maroonkrigen gjekk koloniherskarane med på ein fredsavtale der gruppa fekk eigedomsrett over eit stykke land på 500 acre i Portland Parish. Her grunnla dei nye Nanny Town, den noverande Moore Town, som har eit minnesmerke over Nanny. Det er også reist eit monument til henne i National Heroes Park i Kingston. Les meir …